Kwidzyn - Stary Zamek

Nie wszystkim wiadomo, że na terenie Kwidzyna istniały kiedyś dwa zamki. Jeden z nich istniejący do dziś - to dawna siedziba kapituły pomezańskiej. Drugi, niestety dziś nieistniejący, wybudowano wcześniej na terenie dawnego grodu pruskiego. Usytuowany był na południe od średniowiecznego miasta. Na początku drewniany, przed 1260 rokiem został przekształcony w budowlę murowaną. Był siedzibą biskupa pomezańskiego. Po powołaniu kapituły pomezańskiej w 1284 roku zaczęto wznosić dla niej nową siedzibę na północ od miasta czyli dzisiejszy zamek. Tak, tak - kapituła i biskup to dwie rózne instytucje.

 W roku 1233 na Żuławę Kwidzyńską, leżąca 5 km na północ od późniejszego miasta, przybyli krzyżacy i założyli na wzgórzu prowizoryczny gród, który nazwali na część patronki Zakonu Żuławą Świętej Marii (łac. Insula Sancte Mariae) po niemiecku Marienwerder. Po przybyciu do Prus posiłków wojskowych z mistrzem krajowym pruskim Hermanem Balkiem, przeniesiono ową siedzibę do „świeżo” zdobytego pruskiego grodu Quidino - w okolice dzisiejszej ul. Starozamkowej, na południe od obecnie istniejącego zamku. Nazwa grodu pochodziła od imienia pruskiego możnowładcy Quede. Krzyżacy gród nazwali, tak jak wcześniejszy prowizoryczny czyli Marienwerder. Krzyżacki gród w Kwidzynie szybko stał się bazą wypadowa w wyprawach przeciwko Prusom, w których udział brali także książęta polscy i pomorscy. W pobliżu grodu wkrótce lokowano miasto (civitas Insule Sancte Marie), które prawdopodobnie już wówczas dysponowało niezależnym samorządem oraz samodzielnym sądownictwem, kierującym się zasadami prawa chełmińskiego. Miasto, jeszcze drewniane, uległo zniszczeniu w latach 1242/1243 w czasie pierwszego powstania Prusów przeciw krzyżakom. Prawdopodobnie opustoszało wówczas na jakiś czas, gdyż nowi osadnicy pojawili się tam dopiero w 1255 r. W trakcie drugiego powstania pruskiego (1260-1273) miasto, stanowiące już wówczas własność biskupów pomezańskich, zostało ponownie dwukrotnie spalone i spustoszone.

W XIII w. krzyżacki gród był stopniowo rozbudowywany i przekształcany z budowli drewnianej w kamienną, a następnie ceglaną. W 1254 r. Kwidzyn stał się siedzibą biskupów pomezańskich. Biskupi często przebywali poza stolicą diecezji, dlatego reprezentowali ich tam komturzy zamkowi, będący członkami zakonu krzyżackiego. Komturowi towarzyszył prawdopodobnie niewielki konwent krzyżacki, składający się z rycerzy i duchownych, którzy administrowali dobrami kościelnymi. Jego członkowie byli głównie krzyżakami, ale później zdarzali się wśród nich także osoby pochodzenia miejscowego, pruskiego. W II połowie XIV w. konwent kwidzyński podzielono pomiędzy dwa zamki: w Kwidzynie i Prabutach, gdyż tam częściej rezydowali biskupi pomezańscy. Od początku XV w. rola Starego Zamku kwidzyńskiego ulegała marginalizacji, zaś po wojnach z Polską nie rezydował w nim już konwent krzyżacki, tylko zarządzał nim świecki wójt. Zamek został zrujnowany w 1520 roku.

Pozostałością po tzw. Starym Zameczku jest późnoromańska kruchta usytuowana w dawnym głównym wejściu do obecnej katedry. Wykonana jest z kamienia gotlandzkiego przed 1330 rokiem. Została przeniesiona na obecne miejsce w 1520 roku na zlecenie rajcy Antoniusa Trosta. Od zewnątrz, pod łukiem - archiwoltą - znajduje się tympanon z płaskorzeźbioną rozetą. Być może przedstawieniem Słońca. Otwory wejściowe, przedzielone kolumną wykazują cechy wczesnogotyckie.

Poniżej rekonstrukcja Starego Zamku, siedziby biskupa pomezańskiego, na podstawie badań archeologicznych Waldemara Heyma z I połowy XX wieku oraz zdjęcie kruchty katedry z kwietnia 2015 - pozostałości tegoż zamku.

Tekst na podstawie: Przewodnika ilustrowanego „Zamek i katedra w Kwidzynie” (wyd. 2010 r., Foto Liner s.c. ) oraz historii miasta na www.kwidzyn.pl.

więcej o zamku: Kwidzyn

Komentarze   

0 #1 Wyśmienita strona !Reflective fabric 2016-01-16 22:23
Wyśmienita strona !
Cytować

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież